Sáng 10/10 theo giờ Bắc Kinh, nhiều cơ quan truyền thông uy tín như Tân Hoa Xã, Hoàn Cầu Võng đồng loạt đăng lại thông báo của Phân cục Công an Thạch Cảnh Sơn, Bắc Kinh. Thông báo cho biết, có 3 người vì trút giận cá nhân mà công khai lăng mạ huấn luyện viên đội tuyển bóng bàn Trung Quốc Vương Hạo, hiện đã bị tạm giữ hành chính theo quy định pháp luật. Ngoài ra, 17 người khác tham gia vào hành vi vi phạm liên quan đã bị cơ quan công an phê bình, giáo dục.
Khói lửa thi đấu trên sân bóng bàn ASIAD Nagoya đã tan, nhưng một làn sóng do giới "fan cuồng" thể thao cực đoan khuấy lên vẫn tiếp tục lan rộng trên mạng và tại các sân đấu ngoài đời thực. Làn sóng này không phải là sự trút giận nhất thời sau một trận thua, mà là sự bùng phát tập trung của một chuỗi sản xuất "vùng xám" của giới fan cuồng méo mó đã vận hành từ lâu, đồng thời buộc các cơ quan quản lý thể thao và hiệp hội phải chuyển từ khuyên nhủ bằng lời sang quản lý mạnh mẽ ở cấp độ thể chế.
Ngòi nổ của làn sóng này là trận chung kết đồng đội nam môn bóng bàn tại ASIAD. Đội tuyển Trung Quốc thua Nhật Bản 2-3, chấm dứt chuỗi vô địch đồng đội nam ASIAD kéo dài nhiều năm. Thắng thua trên sân đấu vốn là chuyện bình thường, sau trận ban huấn luyện cũng giải thích rằng đội đang trong giai đoạn chuyển giao thế hệ, cần trao cho các tay vợt trẻ cơ hội thử sai và trưởng thành ở các giải lớn. Nhưng một bộ phận khán giả cực đoan không chấp nhận nhận định chuyên môn này, mà quy toàn bộ thất bại cho cách sắp xếp đội hình của huấn luyện viên trưởng Vương Hạo. Trên không gian mạng, vô số nghi vấn vô căn cứ ập đến, thậm chí nảy sinh tin đồn bán độ, những đòn công kích ác ý nhắm vào bản thân huấn luyện viên, ngay cả gia đình ông cũng bị cuốn vào bạo lực mạng. Trong sân đấu, cảm xúc cũng mất kiểm soát, một số khán giả phớt lờ phép lịch sự khi xem thi đấu, dùng lời lẽ gây nhiễu tiến trình trận đấu.
Ở chung kết đơn nữ cùng kỳ ASIAD, Vương Mạn Dục thắng 4-2 để giành huy chương vàng, trận nội chiến đỉnh cao này lẽ ra phải là màn thể hiện tập trung thực lực của các tay vợt Trung Quốc. Thế nhưng trong mắt một số fan cực đoan, thắng thua bị gắn đơn giản với yêu ghét cá nhân, nhà vô địch không những không nhận được sự tôn trọng xứng đáng mà còn bị chế giễu vô cớ, trên sân thậm chí còn xuất hiện cảnh nhà vô địch bị la ó. Không ít khán giả mua vé vào sân từ lâu đã không còn quan tâm đến bản thân môn bóng bàn, mục đích xem thi đấu đã biến thành theo đuổi thần tượng. Họ tìm cách giành quyền diễn giải trận đấu, dùng yêu ghét chủ quan thay thế đánh giá chiến thuật chuyên nghiệp, dùng tiêu chuẩn của giới fan để phán xét thắng thua trong thể thao thi đấu, biến sân đấu thành sân khấu đối đầu cổ vũ.
Đằng sau những hành vi bạo lực mạng và gây rối ngoài đời tưởng như rời rạc này là cả một chuỗi sản xuất "vùng xám" đã thành hình. Kẻ chi phối toàn bộ chuỗi này là một số ít "trùm fan"; bề ngoài họ xây dựng hình ảnh cuồng nhiệt ủng hộ vận động viên, nhưng bản chất là trục lợi từ cộng đồng người hâm mộ. Các trùm fan phát động gây quỹ, tổ chức cổ vũ, đẩy bảng xếp hạng, đồng thời kinh doanh dịch vụ chụp ảnh thuê có trả phí, phục sẵn ở sân bay, khách sạn để chụp ảnh, quay video vận động viên ở cự ly gần rồi đem bán. Nghiêm trọng hơn, thông tin riêng tư của vận động viên bị niêm yết giá, đóng gói và mua bán; một gói thông tin chứa số chứng minh nhân dân của Tôn Dĩnh Sa, Vương Sở Khâm, Phàn Chấn Đông và những người khác chỉ có giá 50 tệ. Những cuộc vây bám không hồi kết khiến cuộc sống riêng của vận động viên liên tục bị xâm phạm; Vương Sở Khâm từng phải công khai kêu gọi những người vây quanh giữ khoảng cách.
Để duy trì sức ảnh hưởng trong giới, các trùm fan cố tình tạo ra đối lập, tổ chức fan kiểm soát bình luận, cày số liệu, dìm người này nâng người kia, khơi mào tranh cãi, liên tục khuếch đại cảm xúc tiêu cực của đám đông. Rất nhiều fan bình thường, đặc biệt là trẻ vị thành niên chưa trưởng thành về nhận thức, bị cuốn vào trong đó. Họ mang suy nghĩ bảo vệ vận động viên để tham gia các cuộc khẩu chiến trên mạng, vô tình trở thành công cụ miễn phí giúp trùm fan hút lượt quan tâm và kiếm lời, liên tục tung ra những phát ngôn mang tính công kích, cuối cùng làm tổn thương chính những vận động viên, huấn luyện viên mà họ yêu mến, đồng thời phá hoại bầu không khí thể thao mà môn "quốc cầu" tích lũy suốt nhiều năm.
Ngày 8/10, Tổng cục Thể thao Quốc gia ra văn bản nhắm vào văn hóa fan cuồng méo mó, chỉ rõ những hỗn loạn này sẽ đầu độc trẻ vị thành niên. Thanh thiếu niên chưa định hình thế giới quan, nhân sinh quan và giá trị quan, khả năng hiểu biết truyền thông còn hạn chế, rất dễ bị cảm xúc do trùm fan tạo ra lôi kéo, lạc lối trong sự đối lập giữa các nhóm, biến tình yêu thành vũ khí làm tổn thương người khác. Ngay sau đó, Hiệp hội Bóng bàn Trung Quốc xác định văn hóa fan cuồng méo mó là xiềng xích ăn mòn nền móng của bóng bàn Trung Quốc, tuyên bố thúc đẩy chế độ danh sách cấm vào sân, đồng thời hỗ trợ huấn luyện viên, vận động viên thu thập chứng cứ, trình báo cơ quan công an và truy cứu trách nhiệm pháp lý của những người liên quan theo quy định pháp luật. Điều này đánh dấu việc xử lý tình trạng hỗn loạn của giới fan cuồng thể thao đã từ bỏ cách khuyên răn, nhắc nhở đơn thuần trước đây, chính thức bước vào giai đoạn trừng phạt bằng thể chế.
Cốt lõi của thể thao thi đấu là sự nỗ lực và tôn trọng; sân đấu là đấu trường để vận động viên đổ mồ hôi, so tài kỹ thuật, không phải nơi để fan đối đầu cổ vũ. Người hâm mộ có thể giữ sự ủng hộ nhiệt thành, nhưng tình yêu ấy không được biến thành vũ khí công kích người khác, càng không được để những trùm fan trục lợi đứng sau lợi dụng. Vinh quang của một môn thể thao dựa vào sự khổ luyện của bao thế hệ vận động viên và huấn luyện viên, chứ không phải những cuộc công kích lẫn nhau giữa các nhóm fan.
Đợt chấn chỉnh này không chỉ nhằm bảo vệ việc tập luyện và thi đấu bình thường của đội tuyển bóng bàn Trung Quốc, mà còn nhắc nhở mỗi người yêu thể thao phân biệt rõ ranh giới giữa theo đuổi thần tượng và xem thi đấu. Phát ngôn trên mạng hay xem thi đấu trực tiếp đều có giới hạn pháp luật; tùy tiện tung tin đồn, công kích cá nhân, vây bám quấy rối cuối cùng sẽ không chỉ là chuyện cãi vã đơn giản, người tham gia phải gánh chịu hậu quả pháp lý tương ứng. Cuộc thanh trừng giới fan cuồng thể thao đã bắt đầu, những fan cực đoan cuồng nhiệt nên kịp thời tỉnh ngộ, quay về với bản thân thể thao thi đấu, giữ vững giới hạn khi xem thi đấu.
