Ngày 8/10, hạt giống số 3 của giải Harimoto Tomokazu dừng bước ở tứ kết đơn nam tại Grand Smash Trung Quốc ở Bắc Kinh, bị Chu Khải Hào loại với tỷ số 3-0 sau ba ván liên tiếp. Chỉ hai tuần trước đó, chính anh đã một mình giành hai điểm trong trận chung kết đồng đội nam Asiad Nagoya, giúp đội Nhật Bản giành huy chương vàng đồng đội nam Asiad đầu tiên sau sáu mươi năm.
Cả trận đấu, Chu Khải Hào giành tổng cộng 33 điểm, Harimoto Tomokazu được 26 điểm, thực tế chỉ chênh nhau 7 điểm; nhưng tỷ số cuối cùng lại dừng ở con số 3-0 chói mắt. Vì sao một tay vợt vừa xuyên thủng hàng phòng ngự của bóng bàn Trung Quốc ở nội dung đồng đội, khi chuyển sang đánh đơn, ván nào cũng giằng co đến cuối, lại mãi không giữ được hai điểm then chốt quyết định thắng thua?
Đằng sau bảng tỷ số không chỉ là một cú sốc
Ván đầu tiên khi tỷ số là 7-9, Chu Khải Hào đang bị dẫn, sau đó anh liên tiếp giành bốn điểm, lội ngược dòng thắng 11-9 để vượt lên trước. Ván thứ ba lặp lại kịch bản tương tự — lại bị dẫn 7-9, lại một lần nữa liên tiếp giành bốn điểm và lại chốt chiến thắng 11-9. Ván giữa có tỷ số 11-8, hai bên cũng không tạo ra khoảng cách rõ ràng.
Đây chính là điều đáng suy ngẫm nhất của trận đấu này. Nếu chỉ nhìn tỷ số chung, dường như Harimoto Tomokazu bị động suốt trận, không có sức chống đỡ; nhưng xem kỹ điểm số từng ván mới nhận ra thắng thua thường treo trên hai ba cú đánh cuối cùng. Chu Khải Hào xếp hạng 17 thế giới đánh bại Harimoto Tomokazu xếp hạng 3 không phải nhờ một lần thi đấu vượt trình độ hay một cú đánh thần sầu, mà là quán triệt một hệ thống chiến thuật hết sức thống nhất từ đầu đến cuối trận.
Ấn tượng sâu sắc nhất khi xem trận này là Chu Khải Hào suốt trận không bị cảm xúc của đối thủ dắt mũi. Nhịp độ sở trường nhất của Harimoto Tomokazu là dùng cú vặn trái tay để khởi động, rồi mượn đà tăng tốc tấn công liên tục. Còn Chu Khải Hào cố tình phá vỡ quán tính đó, giao bóng phần lớn là bóng ngắn, trong giai đoạn đôi công thường xuyên đánh vào giữa và vào sát người đối thủ. Tốc độ bóng chưa chắc đã nhanh, nhưng điểm rơi hiểm hóc, đường bóng biến hóa, khiến đối phương luôn khó đứng vững để phát lực thoải mái.
Một người nóng lòng tăng tốc xông lên, người kia lại luôn lặng lẽ bật đèn vàng ở những ngã rẽ then chốt. Khi Harimoto Tomokazu cố đẩy nhanh nhịp độ, Chu Khải Hào chủ động mở rộng phạm vi điểm rơi; khi anh muốn tấn công trước, Chu Khải Hào lại làm chậm nhịp độ nửa nhịp. Đến những thời khắc giằng co cuối ván, bên chủ động đổi hướng, tạo ra mối đe dọa đã lặng lẽ đổi thành Chu Khải Hào, và toàn bộ áp lực theo đó dồn lên vai Harimoto Tomokazu.
Sau trận, Chu Khải Hào nói ngắn gọn: "Hai lần đối đầu trước tôi đều thua, lần này tôi đã chuẩn bị kỹ lưỡng về kỹ thuật và chiến thuật. Sau khi lội ngược dòng từ 7-9 ở ván đầu, khí thế trên sân bắt đầu nghiêng về phía tôi." Lời nói mộc mạc nhưng chỉ thẳng vào cốt lõi. Trong những cuộc đối đầu đỉnh cao, điều khiến người ta ngạt thở nhất không phải là đối thủ đột nhiên bùng nổ, mà là bạn nhìn rõ bài của họ nhưng mãi không tìm ra cách hóa giải.
3-0 chỉ là kết quả hiển thị cuối cùng. Điều thực sự quyết định kết cục là Chu Khải Hào dám ra tay, dám biến hóa ở mỗi thời khắc then chốt cuối ván; còn Harimoto Tomokazu thì liên tục thất thủ trên cùng một lối kỹ thuật. Tuy nhiên khói lửa trên sân còn chưa tan, sự chú ý và kỳ vọng bên ngoài sân đã nhanh chóng chuyển hình thái, một lần nữa vây quanh anh.
Cái tên bị phóng đại cũng là áp lực bị phơi bày
Ngày 5/10, Matsushima Sora chính thức leo lên ngôi số 1 bảng xếp hạng thế giới đơn nam. Khi đưa tin về sự kiện này, nhiều cơ quan truyền thông chính thống của Nhật Bản đồng thời trích dẫn phản hồi của Harimoto Tomokazu: anh chúc mừng Matsushima Sora, đồng thời tuyên bố rõ ràng — không muốn để đối phương ngồi lâu trên đỉnh, mục tiêu là giành lại ngôi số 1 thế giới tại Grand Smash Trung Quốc.
Điểm thưởng cho nhà vô địch Grand Smash lên tới 2000 điểm, vốn là cơ hội tốt nhất để anh bứt phá thứ hạng. Nhưng thực tế không hề dễ dàng: vòng đầu gặp tay vợt Đức Groth, anh bị dẫn 0-2, cuối cùng lội ngược dòng nghẹt thở 3-2; vòng hai gặp tài năng trẻ Hàn Quốc Park Gang-hyeon, lại vất vả qua năm ván, thắng chật vật 3-2. Dù đã có hai chiến thắng, nhưng thể lực và năng lượng tâm lý đã vô hình trung bị tiêu hao trước một lớp.
Sau khi thua Chu Khải Hào, mục kết quả thi đấu trên trang chủ Hiệp hội Bóng bàn Nhật Bản cập nhật ngắn gọn mà mạnh mẽ: Harimoto Tomokazu, 0-3, tỷ số ba ván là 9-11, 8-11, 9-11. Câu "tuyên ngôn giành lại" trước trận vẫn còn nằm trong thông cáo báo chí, còn những con số trên bảng điểm thì đã hiện rõ mồn một. Cảm giác nhức nhối khi "bị điểm mặt" không đến từ lời lẽ cay nghiệt của người khác, mà ở chỗ chính anh đã đặt mục tiêu rõ ràng, cụ thể đến vậy nhưng cuối cùng lại không thực hiện được lời hứa.
Theo tôi, môi trường áp lực cao như thế này đối với các vận động viên hàng đầu đã sớm trở nên quen thuộc. Khi thắng, mỗi lời tuyên bố đều được xem là hùng tâm tráng chí; khi thua, những lời ấy lại bị lôi ra đối chiếu, kiểm nghiệm hết lần này đến lần khác. Thách thức thực sự mà Harimoto Tomokazu đối mặt không phải là một trận đấu nào đó không hô được khí thế, mà là thói quen kỹ thuật, sở thích chiến thuật và thậm chí cả mô thức phản ứng tâm lý của anh đang bị ngày càng nhiều đối thủ phân tích một cách có hệ thống và bố trí phòng ngự có mục tiêu.
Đây cũng không phải lần đầu Chu Khải Hào thử hóa giải Harimoto Tomokazu. Tại WTT Champions Doha ngày 9/1 năm nay, Chu Khải Hào thua đối thủ 1-3, dừng bước ở tứ kết; tại WTT Champions Macau ngày 12/9, anh lại thua 1-4, một lần nữa lỡ hẹn với bán kết. Trong chưa đầy chín tháng, hai người từ Doha đến Macau rồi đến Bắc Kinh, ba lần đối đầu, hai lần đầu đều do Harimoto Tomokazu chiến thắng, đến lần thứ ba Chu Khải Hào cuối cùng đã vượt lên.
Đáng chú ý hơn, sự lên xuống phong độ này không phải tình huống bất ngờ. Ngày 24/9, Harimoto Tomokazu dẫn dắt đội Nhật Bản giành chức vô địch đồng đội nam Asiad; chỉ hai ngày sau, ở tứ kết đơn nam, anh đã thua sát nút tay vợt Iran Alamian 3-4, không thể vào bán kết. Hình ảnh người hùng ở nội dung đồng đội, chỉ trong chớp mắt đã bị một lối đánh khác kìm kẹp chặt chẽ trên sân khấu đơn.
Đồng đội và đơn về bản chất không phải cùng một bài thi. Thi đấu đồng đội có đồng đội hỗ trợ, có sắp xếp đội hình, có khí thế cả đội làm điểm tựa, vận động viên chỉ cần bám chặt trận của mình là có thể làm nghiêng cán cân thắng thua của cả trận.
Còn thi đấu đơn thì phải chiến đấu độc lập từ vòng đầu, mỗi vòng đều phải thích nghi lại với phong cách khác nhau: vừa quen với nhịp độ xoáy của tay vợt thuận tay trái, trận sau có thể phải đối mặt với độ nảy kỳ quái của mặt vợt gai; vừa chống đỡ được lối đôi công chắc chắn của tay vợt phòng thủ, lại đến lượt những đòn tập kích chớp nhoáng của tay vợt tấn công nhanh sát bàn. Với Harimoto Tomokazu, chiến thắng đồng đội nam ở Asiad tất nhiên nâng cao sự tự tin, nhưng cũng có thể khiến anh chuẩn bị hơi thiếu cho sự phức tạp và bất định của sân đấu đơn.
Điều mà dư luận Nhật Bản thực sự lo ngại e rằng không chỉ là một trận thua. Đúng lúc Harimoto Tomokazu bị đẩy lên tuyến đầu đối kháng với bóng bàn Trung Quốc, một ngôi sao mới khác của nước này đã ngồi lên ngai số 1 thế giới. Hai cái tên bị đặt dưới cùng một ánh đèn sân khấu, soi chiếu và so sánh lẫn nhau, không ai dám lơ là. Một người được kỳ vọng giành chức vô địch, một người được trông đợi mở ra thời đại mới; áp lực sẽ không tự dưng tan biến, mà chỉ hóa thành những điểm rơi chính xác hơn, rơi vào từng cú giao bóng, từng lần đổi hướng.
Câu chuyện của Harimoto Tomokazu kể đến đây đã vượt ra ngoài phạm vi thắng thua cá nhân. Trong cùng một nhà thi đấu, đơn nam bóng bàn Trung Quốc cũng đang đối mặt với một bài toán thực tế hoàn toàn mới: khi các trụ cột vắng mặt, nhánh đấu đột ngột căng thẳng, ai còn có thể kiên định tiếp tục con đường tranh chức vô địch?
Bàn bóng chưa dọn, bài toán tranh ngôi vô địch phải tính lại
Đứng từ góc nhìn bóng bàn Trung Quốc, chiến thắng 3-0 này tuy nâng cao tinh thần nhưng không nên quá lạc quan. Vương Sở Khâm và Lâm Thi Đống rút lui khỏi Grand Smash Trung Quốc vì chấn thương, hai điểm tựa ổn định nhất của tuyến nam vì thế vắng mặt. Ôn Thụy Bác sau đó thua sát nút tay vợt nổi tiếng Thụy Điển Truls Moregard 2-3, đến khi danh sách tứ kết được công bố, đơn nam bóng bàn Trung Quốc chỉ còn Chu Khải Hào đơn độc chiến đấu.
Ngày 9/10, Chu Khải Hào tiếp tục đối đầu tay vợt mạnh Hàn Quốc Jang Woo-jin. Đối thủ từng dẫn trước 2-1, nhưng anh không để cục diện tuột khỏi tay, mà giữ vững tâm lý, gỡ lại từng điểm một, cuối cùng lội ngược dòng thắng 4-2, lần đầu tiên trong sự nghiệp lọt vào bán kết đơn nam Grand Smash. Tỷ số sáu ván lần lượt là 12-10, 8-11, 4-11, 11-9, 14-12, 11-6, trong đó có ba ván chỉ thắng sát nút cách biệt 2 điểm, đủ thấy quá trình gian nan đến nhường nào.
Đối thủ chờ anh ở bán kết là tay vợt số 1 thế giới mới 19 tuổi Matsushima Sora. Tay vợt này thắng tay vợt Đài Bắc Trung Hoa Feng Yi-hsin 4-1, mang theo khí thế của người đứng đầu bảng xếp hạng tiến vào bán kết. Chu Khải Hào thua cả hai lần đối đầu gần nhất với anh, trước trận thẳng thắn nói: "Vẫn sẽ dốc toàn lực chiến đấu, cố gắng giành chiến thắng."
Tôi không cho rằng đây chỉ đơn thuần là một "trận phục thù". Harimoto Tomokazu dựa vào tốc độ áp chế và tấn công liên tục, còn Matsushima Sora có lợi thế tuổi tác hơn, chuyển tiếp nhanh hơn, ra tay quyết đoán hơn, gánh nặng tâm lý nhẹ hơn. Chu Khải Hào vừa làm xong một bài thi độ khó cao, trước mắt lại xuất hiện một dạng đề hoàn toàn mới. Liệu anh có tiếp tục kiểm soát được nhịp độ? Ở những thời khắc căng thẳng cuối ván có còn dám quyết đoán đổi hướng? Câu trả lời cho những câu hỏi này có sức thuyết phục hơn nhiều so với một chiến thắng 3-0.
Giờ đây, bóng bàn Trung Quốc tranh ngôi vô địch đã không thể chỉ dựa vào chiều sâu đội hình để áp đảo đối thủ. Sau khi các trụ cột rút lui vì chấn thương, những người ở lại phải tự mình gánh vác trách nhiệm thi đấu, tự ứng phó khi bị dẫn, tự điều chỉnh việc thực hiện chiến thuật sau hội ý và bình tĩnh đón nhận sự phản công của đối thủ. Giá trị của Chu Khải Hào trong trận này không chỉ là loại một tay vợt được đánh giá cao, mà còn chứng minh với mọi người rằng một lão tướng 29 tuổi vẫn có thể nhờ sự kiên nhẫn tột độ và khả năng thực thi mạnh mẽ để duy trì phong độ cao qua nhiều vòng liên tiếp.
Nhiều năm qua, công chúng đã quen với việc bóng bàn Trung Quốc nâng cúp, như thể chức vô địch đương nhiên nằm trong tầm tay. Vì vậy một trận thua trước đối thủ nước ngoài dễ bị phóng đại vô hạn, còn một chiến thắng 3-0 lại thường bị xem nhẹ, quy cho "đối thủ phong độ không tốt". Quan điểm của tôi thận trọng hơn: hệ thống tập luyện tổng thể của bóng bàn Trung Quốc vẫn đang vận hành, chiều sâu lực lượng kế cận vẫn đang được tích lũy, chất lượng tập luyện hằng ngày vẫn duy trì ở mức cao; nhưng sự tự tin của các đối thủ quốc tế thực sự đang tăng lên vững chắc.
Họ không còn thỏa mãn với tâm lý cầu may "liều một phen", mà nghiên cứu sâu về độ xoáy giao bóng, phân bố điểm rơi, logic xử lý những điểm then chốt cuối ván, và ngày càng tin rằng mình có khả năng kéo trận đấu vào thời khắc quyết định rồi cười sau cùng. Harimoto Tomokazu đã làm được ở nội dung đồng đội nam Asiad, Alamian đã làm được ở đơn nam Asiad, còn Chu Khải Hào thì dùng chiến thắng 3-0 này để trịnh trọng nhắc nhở thế giới: khi trận đấu bước vào những điểm giằng co nhất, chỉ người giữ được bình tĩnh, chịu được áp lực, giành được điểm mới có tư cách bàn về ngôi vô địch.
Trận bán kết giữa Chu Khải Hào và Matsushima Sora không chỉ tranh giành tấm vé vào chung kết. Nếu Chu Khải Hào thắng, điều đó cho thấy anh không chỉ đẩy lùi một ứng viên vô địch, mà còn thực sự khắc phục được điểm yếu ở những điểm then chốt; nếu Matsushima Sora thắng, cũng không thể đơn giản đồng nghĩa với việc đơn nam bóng bàn Trung Quốc sụp đổ, mà chỉ chứng minh cục diện cạnh tranh của làng bóng bàn nam thế giới cởi mở, khốc liệt và đầy biến số hơn so với dự đoán của phần đông.
Lúc này nhìn lại câu hỏi ở đầu bài: Harimoto Tomokazu không phải đã mất đi năng lực thi đấu, cũng không đột nhiên mất đi sự nguy hiểm, mà là ở những cú đánh cuối cùng khi tỷ số giằng co nhất, áp lực tập trung nhất, anh đã bị một đối thủ chuẩn bị kỹ lưỡng hơn, ra tay chắc chắn hơn, kiểm soát nhịp độ chính xác hơn khóa chặt nhịp thở. Bàn bóng sẽ không ghi nhớ ai hò hét to hơn, mà chỉ trung thực ghi lại ai đưa điểm cuối cùng chắc chắn sang mặt bàn đối phương. Con đường đến ngôi vô địch rốt cuộc vẫn phải đánh ra một cách vững chắc, từng cú một, từng điểm một.
